GSYH basitçe: nominal ve SGP, kişi başına ve neden önemli
GSYH nedir, kişi başına GSYH ne demektir ve nominal ile SGP arasındaki fark — örneklerle, sade bir dille.
GDP
GSYH (gayrisafi yurt içi hasıla), bir ülkenin bir yılda ürettiği tüm mal ve hizmetlerin değeridir. Ekonominin büyüklüğü gibi düşünebilirsiniz.
Kişi başına GSYH
Kişi başına GSYH, GSYH’nin nüfusa bölünmesidir. Kişi başına ortalama üretimi gösterir; refahın kaba bir göstergesidir, tipik bir kişinin kazancı değildir.
Nominal vs SGP
Nominal değerler her şeyi güncel kurla dolara çevirir. Şu soru için iyidir: “Bu ekonomi dünyada ne kadar büyük?”
SGP (satın alma gücü paritesi) yerel fiyatları hesaba katar. 100 dolarla Vietnam’da Norveç’ten çok daha fazlası alınır; SGP bunu düzeltir. Şu soru için iyidir: “İnsanlar ne kadar iyi yaşıyor?”
| Ülke | Kişi başına GSYH | Kişi başına GSYH (SGP) | Fiyat düzeyi (ABD = 100) |
|---|---|---|---|
| 🇺🇸 Amerika Birleşik Devletleri | 90.026 $ | 90.026 $ | 100 |
| 🇨🇭 İsviçre | 114.775 $ | 102.518 $ | 112 |
| 🇩🇪 Almanya | 60.497 $ | 75.407 $ | 80 |
| 🇨🇳 Çin | 13.862 $ | 29.333 $ | 47 |
| 🇧🇷 Brezilya | 10.713 $ | 23.433 $ | 46 |
| 🇮🇳 Hindistan | 2.702 $ | 11.748 $ | 23 |
| 🇳🇬 Nijerya | 1.224 $ | 9.532 $ | 13 |
Ülkenin ABD’ye göre ne kadar pahalı olduğu. 50, her şeyin yaklaşık yarı fiyatına olduğu anlamına gelir.
GSYH mutluluğu, eşitsizliği veya çevreyi ölçmez. Küçük zengin yerler (Monako, Lüksemburg) aşırı görünebilir, çünkü çalışanların çoğu sınırın öte yanında yaşar.
Tüm göstergeler
Ekonominin büyüklüğü
- GSYH — Ülkenin bir yılda ürettiği her şeyin değeri.
- Dünya GSYH’sindeki pay — Ülkenin dünya ekonomisinin yüzde kaçını ürettiği.
- km² başına GSYH — Kilometrekare başına ekonomik üretim.
- Ekonomik büyüme — Fiyat artışları çıkarıldıktan sonra ekonominin son yılda ne kadar büyüdüğü.
Yaşam standardı ve fiyatlar
- Kişi başına GSYH — GSYH’nin nüfusa bölünmesi — refahın kaba bir göstergesi.
- Kişi başına hane harcaması — Hanelerin kişi başına yılda ortalama ne kadar harcadığı (gıda, konut, ulaşım…). Günlük hayata GSYH’den daha yakın.
- Fiyat düzeyi (ABD = 100) — Ülkenin ABD’ye göre ne kadar pahalı olduğu. 50, her şeyin yaklaşık yarı fiyatına olduğu anlamına gelir.
- 1820’den beri kişi başına GSYH (uzun dönem) — Maddison Project’ten, 2011 uluslararası doları cinsinden kişi başına ortalama gelirin uzun dönem tahminleri.
İş ve enflasyon
- İşsizlik oranı — Çalışmak isteyip işi olmayanların oranı.
- Enflasyon — Tüketici fiyatlarının bir yılda ne kadar arttığı.
İnsanlar
- Nüfus — Ülkede yaşayan kişi sayısı.
- Yaşam beklentisi — Yeni doğan bir bebeğin ortalama kaç yıl yaşamayı bekleyebileceği.
- Üniversite okullaşması — Üniversite öğrencilerinin üniversite çağındaki gençlere oranı. %100’ü aşabilir.
Devlet
- Kamu borcu (GSYH’nin %’si) — Devletin borcunun bir yıllık GSYH’ye oranı.
Sık sorulan sorular
Nominal ve SGP değerleri neden bu kadar farklı?
Nominal GSYH piyasa kurlarını kullanır. SGP, aynı şeylerin bazı ülkelerde daha ucuz olmasını düzeltir. Daha yoksul ülkeler SGP ile genelde daha büyük görünür.